تأثیر فاصله نوار، دبی و زمان آبیاری بر جوانه‌زنی، رشد ریشه، عملکرد و بهره‌وری آب گندم در آبیاری اول با سامانه آبیاری قطره‌ای نواری

نوع مقاله : مقاله کامل پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،

3 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش

4 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش

10.22034/hws.2026.68338.1029

چکیده

اولین آبیاری (خاک‌آب) در مناطق خشک و نیمه‌خشک نقش تعیین‌کننده‌ای در تأمین رطوبت مورد نیاز برای جوانه‌زنی و استقرار یکنواخت گندم دارد. در این پژوهش تأثیر فاصله نوار، دبی و مدت زمان آبیاری اولیه بر نرخ جوانه‌زنی، یکنواختی سبز شدن، ویژگی‌های ریشه، عملکرد دانه و شاخص بهره‌وری آب گندم بررسی شد. آزمایش در سال زراعی ۱۴۰2–۱۴۰1 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی زرقان به‌صورت طرح اسپلیت- اسپلیت پلات با سه تکرار اجرا گردید. بلوک‌های اصلی شامل دو فاصله نوار 50 و 75 سانتی‌متر (L1 و L2)، بلوک‌های فرعی شامل دو دبی 4 و 8 لیتر بر ساعت در متر (Q1 و Q2) و بلوک فرعی-فرعی شامل سه مدت زمان آبیاری اول 6، 12 و 18 ساعت (T1، T2 و T3) بودند. نتایج نشان داد که بالاترین نرخ جوانه‌زنی، یکنواختی سبز شدن، حجم ریشه و تعداد بوته در هکتار در تیمار L1Q2T3 و بیشترین عملکرد دانه (2/6 تن بر هکتار) در تیمار L1Q2T1 به‌دست آمد. از میان عوامل مورد بررسی، تنها دبی اثر معنا‌دار بر عملکرد دانه داشت. تیمار L1Q1T1 با بیشترین شاخص بهره‌وری آب (89/0 کیلوگرم بر متر مکعب) به‌عنوان تیمار بهینه انتخاب شد. به‌طور کلی، کاهش فاصله نوارها و افزایش دبی روزنه‌ها به‌جای طولانی کردن مدت آبیاری اولیه، راهبرد مؤثرتری برای بهبود جوانه‌زنی، استقرار یکنواخت مزرعه و افزایش بهره‌وری آب در سامانه آبیاری قطره‌ای نواری گندم در مناطق خشک و نیمه‌خشک است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار